Vardiya, çalışma süresinin düzenlenmesi anlamına gelir. Vardiya sistemi uygulanmasındaki amaç üretim süreçlerinin farklı insan grupları tarafından farklı süre dilimlerinde devamlılık arz edecek şekilde devam etmesidir. Vardiya sisteminde farklı zaman dilimleri dahilinde farklı gruplarda çalışanların birbirini takip eden şekilde çalışırlar.

Sanayi Devrimi’ne kadar çalışma saati denilince akla tarımsal ya da atölye üretimlerinin sürdüğü tek bir zaman dilimi gelirdi. İşçiler ya da köylüler sabah uyandıkları zamandan akşam karanlık çöküp de paydos edene kadar çalışırlar ve (bazı durumlarda) emeklerinin karşılığını alırlardı. Sanayi Devrimi sonrasında artı değer üretebilmek için işçiler gün içi çalışma saatinin dışında da çalışmaya başladılar fakat kapasitesi üzerinde çalışılan işçilerin verimlilik sorunu baş gösterdi. Bunun üzerine fabrikalarda gece ve gündüz olmak üzere iki farklı grup işçi çalıştırılmaya başlandı.

“İnsan kaynağı”nın yalnızca bir verimlilik/üretkenlik kaynağı olarak görüldüğü bu dönemlerde, doğru bir tabir olursa, işçi takatinin yettiği süre boyunca çalışırdı. Bu konuda tartışmalar 1860 yılında İngiltere’deki fırıncıların çalışma koşulları üzerine yapılan bir araştırma ile alevlendi. Sorun artık sadece bir verimlilik değil, toplum sağlığı sorunu olarak da ele alınmaya başladı. 1900’lü yılların başında vardiyalı çalışmaya şüpheli yaklaşılmaya başlanır ve birçok ülkede yeni bir düzenleme yapılana kadar kadın ve çocukların gece vardiyasında çalışması yasaklanır. (1)

Fakat sanayi devrimini takip eden işçi hareketlerinin özellikle Amerika ve Avrupa’daki edinimleri vardiya sistemini verimli, düzenli ve hakkaniyetli bir çalışmanın çözümü haline getirmiştir. Çalışma saatlerinin sınırlandırılması ve çalışma koşullarının iyileştirilmesi ile vardiya yönetimi uzun çalışma saatlerine işçiler lehine bir çözüm olmuştur.

 

Vardiya yönetimi ne demek?

Vardiya yönetimi, işçilerin çalışma saatlerinin bir çizelge ile düzenlenmesidir. Bu çizelge düzenlenirken farklı yaklaşımlar benimsenebilir. Vardiya çizelgeleme probleminin çözümü için matematiksel modellemelerden, sezgisel algoritmalardan veya her ikisini birden kullanarak model oluşturulur. Matematiksel modeller: doğrusal programlama, tam sayılı programlama, hedef programlama, dinamik programlama ve sezgisel algoritmalar: genetik algoritma, tabu arama yöntemi, stokastik programlama bu yöntemlerden birkaçı olarak gösterilebilir. (2)

Vardiya yönetimi, üretim süreçlerinin ya da çalışma saatlerinin uzun olduğu sektörlerde tercih ediliyor. Kullanıcılarımız arasında yaptığımız ufak bir araştırmada aşağıdaki sektörlerde faaliyet gösteren kullanıcılarımızın vardiya yönetimi yazılımına ihtiyaç duyduklarını gördük:

  • Endüstri
  • Mağazacılık ve Perakende
  • Turizm ve Otelcilik
  • Hastane
  • Ulaşım
  • Çağrı Merkezleri
  • Güvenlik Hizmetleri

Bunun yanında üretimin sürekli devam ettiği birçok farklı sektörde firmadan da bu konuda talep topladık.

“Vardiya Yönetimi” de ne ola ki?

Sanayi Devrimini yaşamış ekonomilerden çıkan “shift management” her ne kadar Türkçeye “vardiya yönetimi” olarak çevrilse de her sektörde karşılığını bulamıyor. Mavi yaka çalışan ağırlıklı sektörlerde vardiya yönetimi tabiri kullanılsa da bu gece – gündüz vardiyası ayrımına işaret ediyor.

Biz de bu sebeple yeni özelliğimizin isminin ne olacağına henüz karar veremedik. Öneriler; shift yönetimi, vardiya yönetimi, çalışma takvimi, mesai yönetimi… Eğer sizin de öneriniz varsa memnuniyetle duymak isteriz.